دوشنبه, 31 خرداد 1400
  • ساعت : ۱۱:۳۲:۵۵
  • تاريخ :
     ۱۴۰۰/۰۲/۲۶ 
  • کد خبر : ۷۲۳۶
صراحت و صمیمیت عیار جُستارنویسی
یک نویسنده و مستندساز با برشمردن ویژگی‌های جستارنویسی شخصی به تفاوت این گونه از متون ادبی با سایر متون از جمله داستان کوتاه پرداخت و صراحت و صمیمت را عیار جستارنویسی دانست.

پژمان نظرزاده آبکنار نویسنده و پژوهشگر هنر در ادامه سلسله گفت‌وگوهای اینستاگرامی «هزار افسان» ویژه جایزه ادبی جمالزاده، به سراغ شمیم مستقیمی نویسنده، روزنامه‌نگار و مستندساز رفت تا گفت‌وگویی در باب «نگاهی به جستار شخصی» شکل بگیرد.

شمیم مستقیمی در پاسخ به سوال پژمان نظرزاده، سخنان خود را با مقدمه‌ای درباره ناداستان آغاز کرد. او گفت: ناداستان ترجمه دقیقی از عبارت انگلیسی آن نیست. در واقع، ادبیات غیرمنظوم تقسیم‌بندی بزرگی دارد که به دو دسته «fiction» و «Nonfiction» تقسیم می‌شود. fiction (برای مثال یک رمان) یک روایت جعلی و چیزی است که در واقعیت وجود نداشته است و Nonfiction بالعکس که زندگی‌نامه‌ها، نامه‌ها، سفرنامه‌ها و جُستار نمونه‌هایی از آن است.

این نویسنده و مستندساز درباره تفاوت مقاله و جستار افزود: برداشت از کلمه مقاله نوعی نوشته رسمی، آکادمیک و پژوهشی است که ساختاری منظم دارد که دارای مقدمه، متن اصلی و نتیجه‌گیری است، اما جستار به هیچ ساختاری تن نمی‌دهد و هیچ قاعده و قانونی در جستارنویسی وجود ندارد.

مستقیمی با بیان اینکه هیچ الزامی برای نتیجه‌گیری در جستار وجود ندارد تأکید کرد که مقاله‌نویسی و جستارنویسی اساساً به دو ساحت مختلف تعلق دارند.

این نویسنده و مستندساز جلال آل‌احمد را مهم‌ترین جستارنویس متأخر ایرانی دانست و بیان کرد: «سنگی بر گوری» (خودزندگی‌نامه جلال آل‌احمد) بدون تردید مهم‌ترین و یکی از بهترین جستارهای شخصی فارسی است و مقاله معروف غرب‌زدگی او نیز چیزی جز جستار نیست. البته نویسندگان قدیمی‌تر نوشته‌های خود را جستار و خود را جستارنویس نمی‌نامیدند و این نگاه متأخر و مربوط به نویسندگان جدید است.

مستقیمی درباره قابل استناد بودن جستار تصریح کرد: جستار به همان اندازه قابل استناد است که به هر اثر هنری دیگری ارجاع داده می‌شود. درباره داوری جستار باید توجه کنیم که جستار مانند یک اثر هنری داوری می‌شود و همان جایگاهی را دارد که یک اثر هنری دارد، اما برای قضاوت جستار معیار عینی و بیرونی وجود ندارد و این معیار از درون خود اثر نشأت می‌گیرد.

او درباره تفاوت داستان کوتاه و جستار اضافه کرد: مواضع، انتخاب‌ها، احساسات و وقایع زندگی نویسنده در جستار وجود دارد در حالی که داستان کوتاه روایتی ساختگی است و به همین دلیل داستان کوتاه زیرمجموعه fiction و جستار زیرمجموعه Nonfiction قرار می‌گیرد.

این نویسنده و روزنامه‌نگار ستون‌نویسی در روزنامه‌ها را نمونه‌ای از جستارنویسی دانست که مخاطبان منتظرند مواضع نویسنده آن ستون را درباره اتفاقات گوناگون روزمره بدانند.

مستقیمی با بیان اینکه جستارنویسان بزرگ سبک خاص خودشان را دارند، افزود: در داستان، نویسنده به صورت پنهان حضور دارد اما در جستار، اصلاً این نویسنده است که به صورت مستقیم مواضع، دیدگاه‌ها و ذهنیات خود را مطرح می‌کند.

او درباره چگونگی داوری جستار در جشنواره‌ها و جایزه‌های ادبی گفت: خواننده از جستارنویس توقع ندارد که به او بیانیه سیاسی تحویل دهد یا عقاید خود را به او تحمیل کند. مخاطب از جستارنویس توقع دارد موضع خود را با صراحت و صمیمیت به خواننده انتقال دهد و هر گفت‌وگویی با صراحت و صمیمیت پا می‌گیرد و ارتقا پیدا می‌کند. جستار ویژگی‌هایی دارد که انگار خواننده آن دارد در کنار ذهن نویسنده آن استراق سمع می‌کند. بنابراین صراحت و صمیمیت تعیین‌کننده عیار یک جستار است، پس جستارنویسی کاری سهل و ممتنع است.

این نویسنده و مستندساز درباره ملزومات تکنیکی جستارنویسی بیان کرد: دسترسی به درون و مهارت در ارائه جزء الزامات جستارنویسی است. از طرف دیگر جستارنویس هرچه بیشتر خوانده باشد، نوشته و تمرین کرده باشد و به ظرایف کار با کلمات آگاه باشد نویسنده بهتری خواهد شد. همچنین جستارنویسی نیاز به نگاه تربیت‌شده دارد و در نگاه جستارنویس باید قضاوت شخصی خاصی وجود داشته باشد تا بتواند آن را ارائه دهد که با تجربه و گفت‌وگو و تأمل در نفس به دست می‌آید.

به گفته مستقیمی، هر فردی می‌تواند در هر دوره‌ای از زندگی خود جستار خیلی خوبی بنویسد؛ در واقع در هر مقطعی از زندگی که فرد احساس کند در اثر اتفاقاتی که در زندگی‌اش رخ داده و تصمیماتی که گرفته است به بینش خاصی رسیده و زندگی به او درسی داده است یک جستار می‌تواند متولد شود، اما جستارنویس شدن آگاهانه نیاز به تمرینات جدی‌تر در حوزه خواندن و نوشتن دارد.

او درباره وبلاگ‌نویسی و تشابه آن با جستارنویسی گفت: نوشته‌های وبلاگ‌ و رسانه‌های امروزی و فضای مجازی می‌تواند در ساحت جستار باشد اما این نوشته‌ها سرشت ادبی ندارد و تا تبدیل شدن به جستار راه دارد.

این نویسنده خاطرنشان کرد: در کشورمان درباره جستار و جستارنویسی فقر تئوریک وجود دارد اما در واقع خود جستار موضوع و حوزه‌ای است که همچنان نسبت به تعاریف و مرزهای آن مسئله وجود دارد. ابتدا باید در این باب مطالعه زیادی شود چون امروزه میل به بیان‌گری شخصی و جستارنویسی زیاد است.

گقتنی است؛ سلسله گفت‌وگوهای اینستاگرامی «هزار افسان» از سوی مرکز آفرینش‌های ادبی قلمستان وابسته به سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان و دبیرخانه جایزه ادبی جمالزاده به مناسبت برگزاری سومین دوره این جایزه در صفحه jamalzadehaward  برگزار می‌شود.

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

برچسب ها

    5.7.3.0
    V5.7.3.0